Het aantal vennootschappen dat geen jaarrekening neerlegt, is sinds 2005 met 20 procent gestegen. Eind 2010 ging het om 47.830 vennootschappen. Dat is ongeveer één op de negen vennootschappen. Dat blijkt uit cijfers die Dirk Van der Maelen (sp.a) opvroeg bij minister van Financiën Didier Reynders (MR). Van der Maelen dringt aan op een doortastende preventieve aanpak van slapende vennootschappen.

Bij een deel van de niet-indieners ligt de oorzaak bij een dreigend faillissement, een vereffening of het stopzetten van de zaak. Een ander deel van de niet indieners gokt er gewoon op dat ze ermee weg komen. Maar een derde deel van de niet-indieners zijn slapende vennootschappen.

Slapende vennootschappen zijn een belangrijk instrument in de organisatie van grote fraude. Ze duiken dan ook op in zowat alle grote fraudedossiers. Niet zelden zijn dit vennootschappen die na een aantal jaar slapen in één of andere schuif gewekt worden, waarna ze voor fraudedoeleinden worden ingezet. Ze worden gewoon openlijk op het internet aangeboden.

Dirk Van der Maelen: "Het maatschappelijk of economisch nut van slapende vennootschappen is zeer beperkt of zelfs onbestaande. Ik stel dan ook voor om preventief zoveel mogelijke slapende vennootschappen te liquideren om misbruik te voorkomen. Alle vennootschappen die gedurende een bepaalde tijd geen activiteiten meer uitoefenen of activiteiten die niet in verhouding staan tot een economische realiteit zouden moeten worden geliquideerd."

Op dit moment is dat een taak van Justitie. Hardleerse niet-indieners (minstens drie jaar na elkaar) kunnen door de rechtbank van Koophandel worden ontbonden op vraag van het openbaar ministerie of van een belanghebbende. Ondanks het feit dat het Openbaar Ministerie verschillende initiatieven heeft genomen om slapende vennootschappen preventief aan te pakken, moeten we vaststellen dat dit belangrijke inspanningen vereist die niet altijd mogelijk zijn gezien de vele andere prioriteiten van het openbaar ministerie en de reeds (te) grote werklast.

Van der Maelen roept op tot een doortastende aanpak van slapende vennootschappen in het kader van de strijd tegen de grote fraude: "De aanpak van slapende vennootschappen moet eenvoudiger en sneller kunnen, zonder het Justitieel apparaat te belasten. Staatssecretaris Devlies heeft in 2008 maatregelen aangekondigd, sindsdien is het erg stil gebleven. Ik zal hem in het Parlement aanmanen er werk van te maken."

Oneerlijke concurrentie

Dirk Van der Maelen: "Het is belangrijk dat vennootschappen hun jaarrekening neerleggen bij de Nationale Bank zodat iedereen die dat wil ze kan raadplegen. De jaarrekening is de financiële barometer van een bedrijf. Een strikte handhaving van de publicatieplicht is in het belang van een correct handelsverkeer, in het belang van de handelspartners en schuldeisers."

Wie zijn jaarrekening te laat neerlegt moet een toeslag betalen die kan oplopen tot 1200 euro, maar voor wie ze gewoonweg niet indient is er geen enkele administratieve sanctie voorzien. "Dat houdt geen steek," volgens Van der Maelen "en het verstoort de eerlijke concurrentie tussen bedrijven." Niet-indieners besparen zich niet alleen de administratieve kost om de jaarrekening klaar te maken voor de Nationale Bank, maar ook de vergoeding die aan de Bank moet worden betaald om de rekeningen neer te leggen. Die vergoeding kan oplopen tot ongeveer 400 euro voor een volledige jaarrekening. "Het gros van de bedrijven komt de publicatieplicht wel na en worden zo financieel gestraft ten opzichte van de niet-indieners. Dat is niet correct." Verschillende boekhouders hebben de sp.a'er laten weten dat steeds meer van hun klanten zich afvragen waarom ze nog de kost en de moeite zouden doen om hun rekeningen neer te leggen als niet-indieners er zonder probleem mee weg komen.