Volgens Dirk Van der Maelen (sp.a) is de regering onredelijk streng voor gewone gezinnen die een huis kopen, bouwen of verbouwen. Hij vindt dat de overheid de mensen moet helpen in plaats van onredelijk streng te zijn: "Het bezit van een eigen woning moet worden aangemoedigd. Een eigen woning is het beste middel om verkrotting en marginalisering tegen te gaan, en de beste vorm van pensioensparen."

Mensen die naast hun hypothecaire lening ook de kosten[1] verbonden aan die lening mee lenen bij de bank, mogen de kapitaalaflossingen en intresten die betrekking hebben op die kosten niet in rekening brengen voor de fiscale aftrek. Dat blijkt uit een recente omzendbrief van minister Reynders. Hiermee worden de mensen getroffen die minder kapitaalkrachtig zijn en daardoor extra moeten lenen voor de bijkomende kosten.

"Zij doen dit niet uit vrije wil, zij doen dit omdat ze de woning anders niet kunnen kopen. En net voor die mensen zal men extra streng zijn." De nieuwe interpretatie is vooral problematisch voor diegenen die een individuele levensverzekering zijn aangegaan om de hypothecaire lening samen te stellen. De betrokkenen dreigen de aftrek in de woonbonus van de gehele levensverzekeringspremie te verliezen als de lening ook gebruikt wordt om bijkomende kosten en belastingen te financieren.

Ook de mensen bij wie de bouwwerken vertraging oplopen, dreigen hun fiscaal voordeel van de woonbonus te verliezen. Als ze de nieuwbouw niet binnen de twee jaar na het afsluiten van de lening kunnen betrekken, verliezen ze het recht op de aftrek voor de rest van de looptijd van hun lening[2]. "vertragingen bij de werkzaamheden zijn zo al frustrerend genoeg voor de mensen en zijn doorgaans het gevolg van overmacht. Het is echt ongepast deze mensen ook nog eens hun woonbonus af te nemen."

Van der Maelen vindt dat de overheid de mensen moet helpen in plaats van onredelijk streng te zijn: "Het bezit van een eigen woning moet worden aangemoedigd. Een eigen woning is het beste middel om verkrotting en marginalisering tegen te gaan, en de beste vorm van pensioensparen."

* In de eerste plaats wil Van der Maelen dat de regering de enge interpretatie van de woonbonus herroept. De sp.a'er wil ook dat mensen de woonbonus niet kunnen verliezen als de bouwwerken vertraging oplopen. Hij heeft samen met enkele collega's een wetsvoorstel ingediend zodat het recht op aftrek alsnog wordt toegekend ingeval van vertraging van de bouwwerkzaamheden[3].  

* Van der Maelen pleit er ook voor het hypotheekrecht van 0,3% af te schaffen voor de eerste schijf van 100.000 euro. "Dit is eigenlijk een belasting op het niet hebben van geld. Het is niet verantwoord mensen die een lening aangaan om een eigen woning te verwerven, net daarom te belasten. Van der Maelen heeft een wetsvoorstel ingediend om het hypotheekrecht af te schaffen voor leningen die bestemd zijn voor het verwerven van de enige eigen woning[4]. De sp.a'er wijst erop dat Vlaanderen op dit vlak het goede voorbeeld geeft. In het Vlaams Regeerakkoord 2004-2009 is afgesproken om het registratierecht op de hypothecaire inschrijving van een lening voor de bouw, renovatie of verwerving van de enige gezinswoning af te schaffen voor de eerste schijf van 100 000 euro. Het voorstel Hostekint ligt er momenteel ter tafel.

* Tenslotte pleit Dirk Van der Maelen ervoor het bezit van een eigen woning aan te moedigen door het sparen voor een eigen woonhuis fiscaal aantrekkelijk te maken. Ouders die voor hun kinderen aan woonsparen doen en jongeren die het woonspaarplan van hun ouders voortzetten, kunnen in navolging van de regelgeving inzake pensioensparen maximum 610 euro per jaar (per kind) fiscaal aftrekken. Zo genieten de ouders of de jongeren van een belastingvoordeel terwijl ze kapitaal bijeensparen om later een woning aan te kopen, te bouwen of te renoveren. Ook hiervoor heeft de sp.a'er een wetsvoorstel ingediend[5].

De hierboven beschreven strenge fiscale behandeling van gewone gezinnen staat in schril contrast met de fiscale behandeling van diegenen die hun privéwoning bouwen via een vennootschap. Volgens Van der Maelen is de regering in verhouding onaanvaardbaar laks voor mensen met een vruchtgebruikvilla.

Steeds meer Belgen gebruiken fiscale spitstechnologie om hun privéwoning te bouwen en te bewonen op een fiscaal voordelige manier. Via hun vennootschap, en met een zogenaamde vruchtgebruikconstructie, betalen ze een pak minder dan een werknemer die net dezelfde woning bouwt en bewoont. Het aantal vennootschappen met vruchtgebruikconstructies is op twee jaar tijd met 18% toegenomen tot meer dan 53.000.

Een gezin dat een huis van 300.000 euro koopt en bewoont via een vennootschap, betaalt in de loop van 20 jaar 164.000 euro belastingen minder dan een gezin dat dit niet doet[6]. De eerste twee jaar alleen al betaalt het gezin met vruchtgebruikconstructie 38.000 euro belastingen minder dan het andere gezin.

Van der Maelen wil dat het fiscaal achterpoortje van de vruchtgebruikconstructies gesloten wordt. Deze fiscale spitstechnologie kost de overheid elk jaar meer dan honderd miljoen euro. Geld dat anders gebruikt kan worden om de belastingen te verlagen voor de mensen een huis kopen zonder fiscale constructies op te zetten. Er liggen twee wetsvoorstellen neer die dit achterpoortje sluiten en zullen zorgen voor een gelijke fiscale behandeling van iedereen die een eigen woning bouwt[7].

[1] Uitdrukkelijk uitgesloten zijn de bijkomende kosten en belastingen die betrekking hebben op de eigenlijke hypothecaire lening. Het betreft hier voornamelijk de hypotheekkosten, de bankkosten, het gedeelte van de notariële erelonen en kosten dat betrekking heeft op de opmaak van de akte van de hypothecaire lening, evenals de registratierechten in de mate zij betrekking hebben op het sluiten van de hypothecaire lening.

[2] De aftrekmogelijkheid gaat niet volledig verloren, want er bestaat nog de zogenaamde aftrek langetermijnsparen voor  woningen die niet zelf worden bewoond. In de praktijk komt dit erop neer dat doorgaans minimum 1/2 van het voordeel woonbonus wordt behouden. Het bedrag is slechts 1.920 euro ipv 2.560 euro en de aftrek wordt niet berekend tegen marginaal tarief maar tegen tarief tussen 30 en 40%).

[3] http://www.dekamer.be/FLWB/PDF/52/0555/52K0555001.pdf

[4] http://www.dekamer.be/FLWB/PDF/52/0501/52K0501001.pdf

[5] http://www.dekamer.be/FLWB/PDF/52/0500/52K0500001.pdf

[6] Het is een eenvoudig voorbeeld waarbij de aankoop van een huis en een beperkt aantal kosten in verband hiermee worden bekeken. De kostprijs van de woning en alle andere aspecten zijn identiek, met dit verschil dat in het eerste geval de bouwers een vennootschap oprichten en in het tweede geval niet. De beide paren zijn gehuwd en hebben 2 kinderen. Zie bijlage 1 voor de details van de berekening.

[7] http://www.dekamer.be/FLWB/PDF/52/0552/52K0552001.pdf en   http://www.dekamer.be/FLWB/PDF/52/0642/52K0642001.pdf