Wat is de kostprijs van de notionele intrestaftrek? Het is één van de best bewaarde geheimen van de wetstraat. Het voorbije jaar heeft Dirk Van der Maelen (sp.a) in het Parlement meerdere keren tekst en uitleg gevraagd aan minister Reynders inzake de kostprijs en de impact op tewerkstelling van de notionele intrestaftrek. Nooit kreeg hij een antwoord op zijn vragen. Ook vandaag niet.

De minister had nochtans een rapport van de Nationale Bank en van zijn administratie beloofd tegen eind juni. De beloofde rapporten zullen volgens de minister pas na 15 juli klaar zijn. Van der Maelen: "Reynders heeft duidelijk iets te verbergen. Indien de studie van de Nationale Bank of van zijn administratie in zijn kraam zouden passen, dan hadden we de resultaten van die studies allang gekend. Blijkbaar vertrouwt CD&V nog steeds blind op minister Reynders want ze hebben er geen probleem mee dat de rapporten pas na de begrotingscontrole klaar zullen zijn." Nog niet zolang geleden was Reynders volgens CD&V nog de slechtste minister van Financiën van de laatste 100 jaar. 

2008 (AJ 2009) is het derde jaar dat ondernemingen gebruik kunnen maken van de notionele intrestaftrek. In 2006 konden ze dat voor de eerste keer. Van der Maelen: "We zijn ondertussen halfweg 2008. Dat het Parlement nog steeds geen officiële cijfers heeft gekregen over de kost en de impact van de maatregel voor 2006 is ongehoord. Het Parlement moet de regering kunnen controleren, maar een discussie ten gronde en een evaluatie van de notionele intrestaftrek is onmogelijk als minister Reynders halsstarrig weigert de nodige inlichtingen te verstrekken."

Alle rapporten wijzen in dezelfde richting: er is een aanzienlijk tekort van 0.3 of 0.4% BBP op komst. Een belangrijk element in de ontsporing van de begroting van dit jaar is de kost van de notionele intrestaftrek. Al bijna een jaar vraagt Van der Maelen naar een becijfering van de kost van de notionele voor 2006. Officieel zijn daar nog steeds geen cijfers over. In De Tijd lekte een nota van Financiën uit die becijferde dat de brutokost voor 2006 ongeveer 2 miljard euro bedraagt. De nettokost kwam volgens de nota op 763 miljoen euro. De afspraak binnen Paars was een nettokost van 0 euro. Minister Reynders verwees die nota van zijn administratie naar de prullenmand en beloofde zelf een evaluatie te laten maken en die voor te leggen aan het parlement. Het parlement wacht nog steeds op de cijfers van de minister. In 2007 bleven de voorafbetalingen bijna een miljard euro onder de ramingen, een duidelijke indicatie dat de kost van de notionele nog toegenomen is. En het ziet er naar uit dat de kost van de notionele intrest voor 2008 verder toeneemt. Van der Maelen schat dat de brutokost voor 2008 rond de 3 miljard euro zal liggen. De nettokost zal meer dan een miljard euro bedragen.

De regering steekt kop in het zand. De begroting 2008 houdt alleen rekening met de meerkost van de notionele intrest zoals die berekend is voor 2006. Men heeft zich dus niet afgevraagd wat de meerkost met betrekking tot 2008 zal zijn. Dat de kost zal toenemen is nochtans zeer duidelijk. Ten eerste is er de stijging van het tarief van de aftrek. In 2006 bedroeg die 3,442%, voor 2008 is dit 4,307%. De kost voor 2008 ligt daardoor alleen al een kwart hoger dan in 2006! Ten tweede was 2006 het opstartjaar en hebben vele ondernemingen gewacht om van de maatregel gebruik te maken. Ondertussen maken heel wat van die ondernemingen wel gebruik van de NIA. Verder hebben veel ondernemingen een stock aan ongebruikte NIA opgebouwd[1], die stock was er niet in 2006. Dat betekent dat sommige ondernemingen bovenop de notionele intrest van 2008 ook nog eens de in 2006 en 2007 niet of onvolledig gebruikte NIA zullen kunnen aftrekken. Ook na 2008 zal de kost van de notionele verder ontsporen als gevolg van het uitdoven van de coördinatiecentra. Tegen 2010 kunnen we ons verwachten aan een brutokostprijs van 3,5 miljard euro.     

Het cadeau voor de bedrijven wordt elk jaar groter en zet de begroting onder druk. Maar nog liever dan in te grijpen, laat de regering ze ontsporen. Hier en daar probeert ze stilletjes wat extra inkomsten te genereren op de kap van de mensen zoals de BTW op bouwgrond verhogen. Uit de meerjarenbegroting blijkt bovendien dat fiscale druk in elk van de volgende jaren toeneemt, maar uiteraard niet voor de bedrijven.

In 2008 zal de kostprijs van de notionele zes keer zo groot zijn als initieel voorzien en het regime heeft volgens de studiedienst van Financiën niet geleid tot meer echte investeringen en jobs. Het voorbeeld van de banksector maakt dit duidelijk: de sector maakte volgens De Tijd om bijna 500 miljoen euro gebruik van de notionele aftrek, de nettowinst van de vier Belgische grootbanken bedroeg ondanks de kredietcrisis 10,7 miljard euro in 2007, en ... stelt steeds minder mensen tewerk. Het personeelsbestand in de banksector blijft jaar na jaar dalen. Eind 2006, het laatste jaar waarvoor cijfers beschikbaar zijn, konden iets meer dan 67.000 mensen zich in België bankier noemen. Dat is 12% minder dan in 2000.   

De regering zegt geen geld te hebben om de uitkeringen en de pensioenen voor de mensen te verhogen. Ze geeft er de voorkeur aan bedrijven die geen extra jobs creëren miljoenen toe te schuiven. Mocht je de notionele intrestaftrek beperken tot bedrijven die echt investeren en jobs creëren, dan hield je een pak geld over voor sociale maatregelen. Van der Maelen verwacht van de regering dat ze tijdens de begrotingscontrole maatregelen neemt om de kost van de notionele intrestaftrek in te perken. Die middelen kunnen vervolgens gebruikt worden om noodzakelijke koopkrachtverhogende maatregelen te nemen.

[1] Als er onvoldoende winst is om (volledig) van NIA gebruik te kunnen maken, is die gedurende zeven jaar overdraagbaar op de winst van de zeven volgende jaren.