Onze pensioenen zijn te laag. Niemand twijfelt nog aan deze vaststelling. Vooral bij de mensen die relatief kleine pensioenen hebben, dreigt er een armoederisico. sp.a wil daarom maatregelen nemen, voor de huidige gepensioneerden maar ook voor de toekomstige generaties.

Alvorens daar verder op in te gaan, moeten we eerst even naar het verleden kijken. Als onze pensioenen te laag zijn, betekent dat dan dat we de voorbije jaren slecht gewerkt hebben in de vorige federale regeringen? Ik denk van niet. We hebben de twee voorbije legislaturen de basis gelegd voor het toekomstige pensioenbeleid.  De wet die het mogelijk maakte om in de verschillende bedrijfssectoren op een solidaire manier aanvullende pensioenen op te bouwen, was een eerste belangrijke mijlpaal. In 2005 hebben we verder wettelijk vastgelegd dat elke federale regering voortaan middelen moet vrijmaken om de pensioenen via welvaartsaanpassingen te verhogen en dit bovenop de gewone indexaanpassingen. Die wettelijke verankering van een systeem van welvaartsaanpassingen was een tweede mijlpaal in ons pensioenbeleid. Tussen 2000 en 2007 hebben de socialistische ministers van pensioenen gemiddeld jaarlijks 105 miljoen euro vrijgemaakt om vooral lage en oudere pensioenen te verhogen. Via de wet op de welvaartsaanpassingen is verzekerd dat die aanpassingen ook in de toekomst moeten doorgaan.

Maar, zoals ik al in mijn inleiding zei, dat volstaat allemaal niet. Helemaal niet. De pensioensporen naar de toekomst zijn gelegd, maar we moeten het beleid in versneld tempo verder aanpassen om de inhaalbeweging, die nodig blijft, verder te zetten. De welvaart in onze maatschappij blijft immers stijgen. Ook gepensioneerden moeten daarvan kunnen profiteren via hogere pensioenen.

Sp.a heeft daarom aan het begin van de huidige federale legislatuur het voorstel gelanceerd dat de koopkracht van alle gepensioneerden tijdens deze vier regeringsjaren met minstens 15 procent moet stijgen. Dat uitgangspunt vormt de basis van onze beleidsvoorstellen.

Ten tweede vinden wij dat het ritme van de welvaartsaanpassingen voor de pensioenen best wat hoger kan. De huidige wet voorziet dat de pensioenen bovenop de gewone indexaanpassingen jaarlijks met een half procent stijgen. Wij vinden dat dat ritme in eerste fase al verdubbeld kan worden tot een procent per jaar.

Ten derde moeten we het spoor van de aanvullende pensioenen verder bewandelen. Die aanvullende pensioenen zijn een goed en rechtvaardig instrument om de koopkracht van gepensioneerden te verhogen, op voorwaarde dat ze voor iedereen en op een solidaire basis beschikbaar zijn.

Dat is momenteel  niet het geval. Slechts één op twee werknemers heeft vandaag een aanvullend pensioenspaarplan en nog minder van hen, slechts één op de vijf bouwt een pensioen op via sectorpensioenregelingen. We moeten die deelname aan aanvullende pensioenopbouw absoluut verhogen. We moeten dus naar een situatie waarin zo veel mogelijk mensen toegang hebben tot zo een bijkomend pensioen. Bovendien moeten de bijdrages die werkgevers storten op basis van CAO-afspraken omhoog. De gemiddelde bijdrage, die nu nog schommelt tussen 1 en 1,5 procent van het loon, is te laag.

Als we deze strategie volgend, dan denk ik dat we echt op weg zijn om onze pensioenen kwalitatief stukken beter te maken dan vandaag. Hogere pensioenen, betere welvaartsaanpassingen en betere aanvullende pensioenregelingen voor iedereen moeten het uitgangspunt van ons beleid zijn.

Om dat te realiseren, moeten we natuurlijk wel voldoende geld opzij leggen voor de vergrijzing. Op dat vlak ziet de toekomst er niet zo goed uit, rekende de Hoge Raad voor Financiën uit. De vorige regeringen legde 15 miljard euro opzij in het Zilverfonds om de toekomstige pensioenen te financieren. Die inspanning moet ook dit en de volgende jaren worden verder gezet om vanaf 2011 voldoende reserves te hebben.

Maar de huidige regering van premier Leterme kondigde vorig jaar aan dat ze geen nieuwe stortingen in het Zilverfonds zal doen, ook niet dit jaar. Het weinig ambitieuse budgettaire meerjarenplan van Leterme betekent, en deze cijfers komen van de Hoge Raad van Financiën, dat we meer dan 5 miljard euro  minder opzij zetten om de toekomstige pensioenen te betalen dan eigenlijk nodig is.

Het is een cijfer dat ons ongerust moet maken. Het is een cijfer dat alvast mij ongerust maakt. Het pensioenbeleid van deze regering faalt. Er moet daarom zo snel mogelijk een ander, nieuw beleid komen.

Dirk Van der Maelen

Dit artikel is verschenen in Kras, het magazine van S-PLUS