Wij willen duidelijkheid over wat zich bij Dexia tussen 2008 en 2011 heeft afgespeeld. Met wat we nu weten blijkt dat het management, de bestuurders en de toezichthouders boter op het hoofd hebben. Wat hebben zij sinds 2008 gedaan, en wat hebben ze nagelaten te doen? Dat moeten ze komen uitleggen in het parlement. Daar hebben we vandaag op aangedrongen in de commissie Financiën. Nu de belastingbetalers opnieuw moeten opdraaien voor de onkunde van de bankiers en hun toezichthouders, is dat wel het minste. De mensen die steeds opnieuw om miljarden euro's gevraagd worden hebben recht op de volledige waarheid.

Het Dexia-debacle gaat de mensen geld kosten. Al beweren sommigen dat het geld zal opbrengen voor de schatkist. De ene professor na de andere noemt dat larie en apekool. Zoals gezegd, Dexia Bank België nationaliseren was noodzakelijk. Maar de gigantische waarborg voor de restbank niet. Die waarborg, en laat ons hopen dat we die nooit effectief moeten ophoesten, zal ons naar alle waarschijnlijkheid geld kosten omdat het herfinancieren van de overheidsshuld duurder dreigt te worden.

Dat had vermeden kunnen worden. We weten hoe. De parlementsleden hebben al verschillende keren de kans gehad om ons bankhervormingsvoorstel te stemmen. Alleen heeft een meerderheid dat niet gewild. Indien dat wel was gebeurd, dan had het bankentestament er voor gezorgd dat Dexia België kon worden genationaliseerd zonder dat de mensen moeten opdraaien voor de rommel van het casinogedeelte van de bank. Kans gemist. Is de noodzaak van zo'n bankhervorming eindelijk bij iedereen doorgedrongen? Wat kan in het VK en in Zwitserland, ondanks tegenpruttelen van de banken, moet toch ook hier kunnen? Of heeft de Belgische banksector meer invloed dan de Zwitserse of dan de Londense City?

Naast het bankentestament dringt sp.a aan op een betere consumentenbescherming door een duidelijke labelling van financiële producten. We willen dat elk financieel product een duidelijke, uniforme en extern gevalideerde labeling bevat. Op die manier kunnen spaarders en beleggers niet bedrogen worden door de commerciële praktijken van bepaalde banken. Wie risico wil nemen kan dat nog steeds in dat geval, maar het vermijdt dat spaarders die op zoek zijn naar veilige en stabiele spaarvormen in tegendeel risicovolle producten worden verkocht.

Ook de bankentaks worden hervormd. De huidige bankentaks werd vernietigd door het Grondwettelijk Hof omdat het banken met laag risico en banken met hoog risico op dezelfde manier belast, namelijk op de deposito's. In ons voorstel van bankentaks betalen de banken hoofdzakelijk op basis van de mate waarin ze zich extern financieren en niet met eigen vermogen en deposito's. De meest veilige spaarbanken betalen op die manier het minst, de meest commerciële risicovolle banken het meest. Ons voorstel van bankentaks werd als amendement ingediend op de wet op het bankentoezicht van 2010 en verworpen door de andere partijen.

Tenslotte wensen we een nieuw kader voor de bonussen. Bonussen mogen er bestuurders niet toe aanzetten om te veel risico te nemen. We pleiten daarom voor een drastische beperking van bonussen, clawback-formules en een absoluut verbod voor bedrijven die overheidssteun genoten. Wat Dexia betreft: gedelegeerd bestuurder Mariani kreeg in april 600.000 euro bonus en 200.000 euro functiepremie bovenop zijn loon. Die bonus werd goedgepraat door de stelling dat de uitvoering van het herstelplan op schema zat. Aangezien dit 6 maanden later overduidelijk niet klopte, moet het management de bonussen van dit jaar terugstorten, net zoals het dat in andere landen al heeft gedaan.

De interventie ter ondersteuning van Dexia toont pijnlijk aan dat de regering de voorbije jaren heeft nagelaten fundamentele bankhervormingen door te voeren. Ik hoop dat iedereen nu begrepen heeft dat een doortastende bankhervorming noodzakelijk is, net als die van het toezicht. Want ook van een stevige toezichthouder die kan voorkomen dat er verdere calamiteiten gebeuren, is nog geen sprake.

Dirk Van der Maelen